Các loại tinh dầu: phân loại, công dụng và cách chọn

Trên thị trường có đến hàng chục loại tinh dầu và vô số mẫu mã khác nhau, dẫn tới nhiều bạn không biết nên chọn loại nào thì phù hợp cho từng không gian và từng mục đích sử dụng. Qua bài viết này Jalin sẽ tổng hợp các loại tinh dầu phổ biến và phân loại chúng theo độ tinh khiết, mùi hương và công dụng. Nhờ đó, bạn có thể chọn đúng mùi hương phù hợp với nhu cầu và không gian ngay từ lần mua đầu tiên. 

I. Tinh dầu là gì và được sản xuất như thế nào?

Theo tiêu chuẩn ISO 9235, tinh dầu là sản phẩm thu từ các loại nguyên liệu thực vật sau khi tách phần nước bằng phương pháp vật lý. Các phương pháp dùng để thu tinh dầu như chưng cất hơi nước, chưng cất khô hoặc ép cơ học vỏ quả họ cam chanh. Tinh dầu thường là hỗn hợp phức tạp của nhiều hợp chất dễ bay hơi. Vì vậy mỗi loại có hương thơm và đặc tính riêng.

Trong các sản phẩm tinh dầu dùng trong gia đình thường sử dụng hai phương pháp là chưng cất hơi nước và ép lạnh. Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, sản phẩm chiết bằng dung môi hóa học không được xem là tinh dầu thật vì dư lượng dung môi. Các loại thực vật như sả, bạc hà, oải hương thường được chưng cất. Còn vỏ cam, bưởi, chanh được ép lạnh để giữ mùi tươi.

II. Các loại tinh dầu phổ biến hiện nay

Về phân loại tinh dầu, có ba cách phân loại dễ áp dụng nhất hiện nay là theo độ tinh khiết, theo nhóm mùi hương và theo công dụng. Mỗi một cách sẽ là một câu trả lời cho bạn khi bạn còn đang phân vân không biết nên lựa chọn loại tinh dầu nào.

1. Phân loại các loại tinh dầu theo độ tinh khiết

Độ tinh khiết quyết định chất lượng và mức độ phù hợp của sản phẩm với mục đích sử dụng của bạn. Theo cách chia này, các loại tinh dầu trên thị trường gồm ba nhóm chính. Mỗi nhóm sẽ có đặc điểm và mức giá khác nhau. Hiểu đúng ba nhóm này giúp bạn tránh trả giá cao cho sản phẩm không đúng với nhu cầu thực tế của mình.

• Tinh dầu thiên nhiên nguyên chất: chiết xuất hoàn toàn từ thực vật, không pha trộn, có giá trị sử dụng cao nhất.
• Tinh dầu không nguyên chất: đã pha thêm dầu nền, dung môi hoặc tinh dầu khác nên hiệu quả thấp hơn.
• Tinh dầu tổng hợp (hương liệu tổng hợp): tạo bằng phương pháp hóa học để có mùi giống tự nhiên. Hợp để tạo mùi hơn là dùng cho chăm sóc sức khỏe.

2. Phân loại các loại tinh dầu theo nhóm mùi hương

3. Phân loại các loại tinh dầu theo công dụng

Cách phân loại theo công dụng là cách dễ áp dụng nhất khi bạn đã biết mình cần gì ở khi quyết định lựa chọn một mùi hương. Hương thơm cùng các tinh chất thảo mộc trong tinh dầu hỗ trợ các nhu cầu như ngủ ngon, thư giãn, tỉnh táo, khử mùi hay xua côn trùng. Sau đây Jalin sẽ gợi ý các loại tinh dầu mang hương thơm tương ứng với các công dụng ấy.

III. Các loại tinh dầu thiên nhiên và tinh dầu tự nhiên tốt cho sức khỏe

Dưới đây là những loại tinh dầu thiên nhiên được dùng nhiều nhất trong gia đình và không gian kinh doanh. Cần lưu ý rằng tinh dầu chỉ là phương pháp hỗ trợ cảm giác thoải mái, không thay thế thuốc hay tư vấn của bác sĩ. Vì vậy, bạn nên xem các công dụng dưới đây là gợi ý tham khảo và chọn mùi theo sở thích cá nhân của mình. 

1. Tinh dầu oải hương (lavender)

Oải hương có mùi hoa dịu nhẹ, ngọt ngào. Là lựa chọn quen thuộc cho người mới bắt đầu dùng tinh dầu. Tinh dầu oải hương từng được ghi nhận giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ ở phụ nữ sau sinh và bệnh nhân tim mạch (kết quả này chỉ mang tính tham khảo, vì hiệu quả có thể khác nhau ở từng người tùy cơ địa và cách sử dụng).

Bạn có thể nhỏ ba đến năm giọt vào máy khuếch tán đặt trong phòng ngủ hoặc phòng khách để mang đến hương thơm dễ chịu, thư giãn. Loại này hợp với người hay căng thẳng, thường làm việc muộn hoặc khó thả lỏng đầu óc vào buổi tối sau một ngày dài. Nên chọn mùi oải hương có ghi rõ tên khoa học Lavandula angustifolia trên nhãn để tránh mua nhầm loại tinh dầu pha trộn.

2. Tinh dầu bạc hà

Trong các loại tinh dầu thảo mộc, bạc hà có mùi cay mát, sảng khoái. Thường được dùng khi bạn cần đầu óc tỉnh táo lúc làm việc. Nên dùng liều nhẹ trong máy khuếch tán và tránh để mùi quá đậm đặc trong phòng kín, đặc biệt khi có nhiều người cùng ở. Vì mùi bạc hà khá mạnh, bạn không nên dùng gần mặt trẻ nhỏ và nên hỏi bác sĩ nếu trong nhà có người mang thai. 

3. Tinh dầu sả chanh

Tinh dầu sả chanh có mùi đặc trưng của sả pha chút mùi của vỏ chanh. Là một trong những loại tinh dầu quen thuộc nhất với gia đình Việt. Bạn có thể khuếch tán trong phòng khách, nhà bếp hoặc nhỏ vài giọt lên đá thơm đặt trong tủ giày để khử mùi. Mùi sả cũng thường được chọn để làm không khí thoáng hơn vào mùa mưa ẩm, khi quần áo và đồ dùng dễ bị ám mùi. 

4. Tinh dầu tràm trà

Tinh dầu tràm trà có mùi thảo mộc đặc trưng, hơi nồng. Thường xuất hiện trong các sản phẩm chăm sóc da và làm sạch không khí. Nếu muốn dùng lên da, bạn bắt buộc phải pha loãng với dầu nền và thử trước trên một vùng da nhỏ. Không bôi tinh dầu tràm trà nguyên chất trực tiếp lên da, đặc biệt là vùng da nhạy cảm hoặc đang tổn thương. 

5. Tinh dầu cam ngọt và bưởi

Cam ngọt và bưởi thuộc nhóm cam chanh, có mùi vỏ quả tươi, ngọt nhẹ. Tạo cảm giác sảng khoái và dễ chịu. Bạn nên khuếch tán vào buổi sáng hoặc khi cần không khí vui vẻ, thoải mái trong khu vực sinh hoạt chung của gia đình. Với một số tinh dầu ép từ vỏ quả, hãy tránh thoa lên da rồi ra nắng vì da có thể trở nên nhạy cảm hơn. 

6. Tinh dầu khuynh diệp

Khuynh diệp có mùi cay mát đặc trưng của lá, thường được chọn khi bạn muốn không khí trong phòng thông thoáng hơn. Bạn nên khuếch tán trong khoảng hai mươi đến ba mươi phút mỗi lần rồi mở cửa cho phòng thoáng. Hãy thận trọng khi dùng với trẻ nhỏ và thú cưng, vì cơ thể các đối tượng này nhạy cảm hơn với tinh dầu. Đặc biệt là đối với loại hương thảo mộc mạnh như khuynh diệp.

IV. Các loại tinh dầu giúp ngủ ngon

Nếu bạn khó ngủ, hãy ưu tiên các loại tinh dầu có mùi dịu, ấm và ít gây kích thích cho khứu giác. Oải hương, hoa cúc La Mã, đàn hương và cam bergamot là bốn lựa chọn thường được dùng trong phòng ngủ. Tuy nhiên Jalin cần lưu ý với bạn rằng, chưa rõ hương thơm có giúp ích cho chứng mất ngủ hay không vì thiếu nghiên cứu chặt chẽ.

Vì vậy, bạn nên xem tinh dầu như một phần của thói quen chuẩn bị đi ngủ chứ không phải giải pháp thay thế cho điều trị. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài nhiều tuần, hãy gặp bác sĩ để được kiểm tra nguyên nhân và tư vấn hướng xử lý phù hợp. Dưới đây là cách dùng tinh dầu vào buổi tối theo ba bước đơn giản, dễ áp dụng và dễ duy trì mỗi ngày.

• Giảm ánh sáng mạnh trong phòng và giữ không khí thoáng nhẹ trước khi bật máy.
• Cho ba đến năm giọt vào máy khuếch tán và chạy khoảng 20 – 30 phút trước giờ ngủ.
• Tắt máy khi đã nằm xuống hoặc dùng chế độ hẹn giờ, không để chạy suốt đêm trong phòng kín.

V. Các loại tinh dầu giúp thư giãn, giảm căng thẳng

Sau một ngày làm việc dài, bạn có thể chọn các loại tinh dầu giúp thư giãn với mùi hoa hoặc cam chanh dịu nhẹ. Cam bergamot, hoa hồng, ylang-ylang (ngọc lan tây) và hương trầm là những cái tên được nhắc nhiều trong liệu pháp hương thơm. Khi dùng, hãy để mùi lan tỏa nhẹ trong phòng thay vì tăng thêm liều. Vì mùi quá đậm có thể gây đau đầu.

Bạn cũng có thể phối hai hoặc ba mùi để có hương thơm cân bằng hơn và phù hợp với từng hoàn cảnh. Hãy bắt đầu với tỷ lệ hai phần mùi chính và một phần mùi phụ, sau đó điều chỉnh theo cảm nhận của bạn. 

Jalin gợi ý ba công thức phối hương đơn giản cho người mới, dùng được với hầu hết máy khuếch tán thông dụng:

VI. Cách chọn mua các loại tinh dầu nguyên chất

Để chọn được các loại tinh dầu nguyên chất, bạn cần nhìn vào nhãn, nguồn gốc và cách đóng gói trước khi quyết định mua. Có sản phẩm ghi là tinh dầu thiên nhiên nhưng thực chất đã pha dầu nền hoặc hương liệu tổng hợp để giảm giá thành. Vì vậy, hãy dành một phút đọc kỹ nhãn thay vì chỉ ngửi mùi. Vì mùi thơm chưa chắc phản ánh chất lượng. 

1. Dấu hiệu nhận biết các loại tinh dầu nguyên chất

• Nguồn gốc rõ ràng: có tên khoa học của cây, nơi sản xuất và hạn sử dụng trên nhãn.
• Thành phần ghi rõ 100% tinh dầu: tránh nhãn mơ hồ hoặc có chất tạo mùi, chất bảo quản.
• Chai thủy tinh sẫm màu: giúp hạn chế ánh sáng làm thay đổi chất lượng tinh dầu.
• Mùi tự nhiên, không gắt: mùi thật thường thay đổi nhẹ theo thời gian, không quá nồng ngay từ đầu.
• Mức giá hợp lý: các loại như hoa hồng, hoa nhài, đàn hương vốn có giá cao nên giá quá rẻ cần cân nhắc.

2. Phân biệt với hương liệu tổng hợp

Hương liệu tổng hợp được tạo bằng phương pháp hóa học để mô phỏng mùi tinh dầu tự nhiên, không đi qua quá trình chưng cất hay ép. Nếu bạn dùng thường xuyên trong phòng ngủ hoặc muốn hỗ trợ cảm giác thư giãn. Hãy ưu tiên tinh dầu thiên nhiên nguyên chất. Với không gian kinh doanh chỉ cần tạo mùi, hương liệu chất lượng tốt sẽ là một lựa chọn kinh tế. 

VII. Cách sử dụng tinh dầu đúng và an toàn

Mùi tinh dầu sẽ nhạt dần nếu để hở nắp trong không khí và thành phần hóa học cũng có thể thay đổi theo thời gian. Bạn nên đậy kín nắp ngay sau khi dùng, bảo quản ở nơi khô mát và tránh ánh nắng trực tiếp. Hãy ghi ngày mở nắp lên chai để dễ theo dõi thời gian sử dụng và thay mới khi mùi đã đổi khác rõ rệt. 

1. Dùng các loại tinh dầu để xông, khuếch tán, thơm phòng 

Kết hợp với máy khuếch tán là cách dùng tinh dầu phổ biến nhất. Bạn chỉ cần cho nước và vài giọt tinh dầu rồi bật máy. Với phòng khoảng mười đến mười lăm mét vuông, ba đến năm giọt thường là mức tham khảo, nhưng bạn nên làm theo hướng dẫn của từng loại máy.

Đèn xông và đá thơm phù hợp hơn với không gian nhỏ như tủ quần áo, tủ giày hoặc xe hơi – những nơi chỉ cần hương thơm nhẹ. Với văn phòng, cửa hàng hoặc khách sạn, mùi hương cần dễ chịu với số đông và đồng đều trong không gian rộng. Bạn nên bắt đầu với mùi nhẹ như cam, sả chanh hoặc hương gỗ, rồi điều chỉnh sau khi nghe phản hồi của khách và nhân viên. 

Nếu bạn muốn mua máy khuếch tán để sử dụng với tinh dầu mà chưa biết nên chọn loại nào và dùng như thế nào. Hãy liên hệ ngay chúng mình, Jalin Store là đơn vị cung cấp giải pháp mùi hương cho không gian sống và kinh doanh. Chúng mình có bán các loại máy khuếch tán tinh dầu kèm theo đó là tư vấn hương thơm và thiết bị theo diện tích thực tế. 

2. Lưu ý khi dùng các loại tinh dầu

• Pha loãng với dầu nền trước khi thoa lên da và thử trước trên vùng da nhỏ.
• Không tự ý uống các loại tinh dầu, vì một số loại có thể gây hại khi nuốt.
• Thận trọng với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh hô hấp và thú cưng, và hãy hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia trước khi dùng.
• Giữ chai tinh dầu xa tầm tay trẻ em và tránh xa nguồn lửa.
• Ngừng dùng và thông khí cho phòng nếu bạn thấy đau đầu, buồn nôn hoặc kích ứng.

Kết luận

Hiểu rõ các loại tinh dầu giúp bạn chọn đúng sản phẩm cho từng mục đích như ngủ ngon, thư giãn, tỉnh táo hay thơm phòng. Hãy bắt đầu với các loại tinh dầu phổ biến như oải hương, bạc hà, sả chanh, ưu tiên tinh dầu thiên nhiên nguyên chất và dùng đúng liều lượng. 

Nếu cần tư vấn về các loại tinh dầu và giải pháp mùi hương cho không gian sống và kinh doanh. Hãy liên hệ Jalin Store ngay để được tư vấn mùi hương theo diện tích và phong cách không gian của bạn: 0888 50 6879.